-
Szukaj
Szukanie zaawansowane

Organy oliwskie – perła Gdańska



Organy oliwskie, fot. krzyszt-offOliwa jest perłą królewskiego Gdańska – atrakcji tu nie brak. Archikatedra w OliwieArchikatedra Oliwska - Bazylika archikatedralna pw. Trójcy Świętej, NMP i św. Bernardai jej słynne organy zawdzięczamy zakonowi cystersów – wyjątkowo rozmiłowanemu w estetyce, sztuce i kulturze. Dzięki temu po całej Europie rozsianych jest wiele wybitnych i niepowtarzalnych dzieł sztuki sakralnej.

Archikatedra Oliwska - Bazylika archikatedralna pw. Trójcy Świętej, NMP i św. BernardaArchikatedra Oliwska - Bazylika archikatedralna pw. Trójcy Świętej, NMP i św. Bernarda w obecnym kształcie powstała w połowie XIV wieku. Poprzednie zabudowania zostały strawione przez pożar, spowodowany iskrą z komina. Z zewnątrz ma formę gotycką. Po kolejnym pożarze, trzy wieki później, wnętrze świątyni urządzono w ozdobnym i symetrycznym stylu barokowym. Wewnątrz katedry znajdują się 23 ołtarze o dużej wartości historycznej, przeważnie barokowe i rokokowe, wykonane częściowo z marmuru lub jego imitacji. Obrazy w ołtarzach, prezbiterium i nawie głównej są dziełem XVII-wiecznych malarzy gdańskich: Hermana Hana, Adolfa Boya, Andrzeja Stecha i Andreasa Schlütera. Wystrój bazyliki archikatedralnej w Gdańsku-Oliwie uzupełniają rokokowe kaplice św. Jana Nepomucena i św. Krzyża, ambona, płyty nagrobne, epitafia, grobowiec książąt pomorskich, nagrobek rodziny Kosów, krypta biskupia, zabytkowe żyrandole, baldachimy, cenny kultowo i artystycznie feretron przedstawiający Matkę Boską z Dzieciątkiem, noszony na pielgrzymkach do Kalwarii Wejherowskiej oraz wiele innych zabytków kościoła i byłego klasztoru cystersów.

Organy oliwskie - fot. Nevermind111Większość turystów zaraz po wejściu zwraca uwagę głównie na organy. Czasem zobaczyć można pokaz, z którego w pamięci zostają poruszające się aniołki i gwiazdy. Organy oliwskie zasługują jednak na więcej uwagi. Wrażenie robi już sam ich wygląd. Są niezwykle efektowne: ilustrują wizję niebios z Duchem Świętym i chórami anielskimi. Wymowa konstrukcji jest jasna: wszystko ku chwale Pana. Również muzyka.

Organy, które w chwili powstania w połowie XVIII wieku były największe na świecie. Stworzył je Jan Wulff. Przybył do Gdańska jako młodzieniec. Opat Jacek Rybiński zlecił mu przebudowę małych organów a następnie wysłał na naukę u najlepszych mistrzów Europy Zachodniej. Jan po trzech latach powrócił i wstąpił do klasztoru. Już jako brat Michał zabrał się za konstrukcję istniejącego do dziś instrumentu. Budowa zabrała mu 25 lat życia (1763-1788). Dokończył ją i kilku przeróbek dokonał znany gdański organmistrz Friedrich Rudolf Dalitz (1790-1793). W latach 1863-1865 organy wielkie w duchu romantycznym przebudował organmistrz ze Szczecina –  Friedrich Kaltschmidt. W XIX wieku i później, aż do II wojny światowej, wielu ludzi ratowało organy przed zagładą. W 1945 roku instrument został częściowo rozkradziony przez żołnierzy radzieckich.

Organy Wulffa miały 5100 piszczałek (dzisiaj 7876!). Najmniejsze po parę centymetrów, największe zaś – nawet 10-metrowe. Dziś wielkie organy oliwskie posiadają 96 głosów, 5 manuałów i pedał oraz trakturę elektro-pneumatyczną. Dysponują ponadto elektronicznym systemem zapisu 64 kombinacji (tzw. setzer), a także posiadają połączenie z organami chórowymi. Są jednymi z największych organów w Polsce. Piszczałki prospektowe w całości pochodzą od Wulffa i są zarazem najstarszą zachowaną częścią instrumentu. Mimo to, w kreowaniu dźwięku owe piszczałki nie biorą udziału, gdyż od czasu renowacji 1934-1935 funkcjonują jedynie jako atrapy zdobiące fasadę organów. Jednocześnie prawie cała wewnętrzna substancja brzmieniowa jest znacznie nowsza i pochodzi z okresów największych przebudów instrumentu, czyli z lat 1934-1935 i 1966-1968).

Bazylika archikatedralna w Gdańsku-Oliwie, fot. krzyszt-offTajemnica brzmienia instrumentu kryje się również w akustyce kościoła. Strzelista świątynia dała barkowym organom przestrzeń, pozwala dźwiękowi rozpędzić się i uderzyć z niesamowitą siłą lub delikatnie wybrzmieć po odbiciu się od sklepienia. Można tam usłyszeć dźwięk tak doskonały, że cysterska idea zbliżenia się przez muzykę do Boga wydaje się czymś więcej niż tylko religijną egzaltacją.

W oliwskiej Archikatedrze znajdują się aż trzy instrumenty: słynne organy wielkie, organy w transepcie oraz pozytyw - niewielki instrument w łuku nawy bocznej. Możliwości tych instrumentów, połączonych wspólnym stołem gry, możemy podziwiać w trakcie odbywających się przez cały rok prezentacji, a także w trakcie odbywającego się latem Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej. Co trzy lata Archikatedra gości także Konkurs Organowy im. Jana Pieterszoona Sweelincka.

Komentarze i oceny

średnia ocena ogólna: 5
3 Maja 2017r. o 23:44
ocena ogólna
8 Listopada 2015r. o 18:22
Miałam okazję widzieć organy w tym roku, podczas weekendu majowego. Robią niesamowite wrażenie. Przepięknie wykonane. Szkoda, że nie było okazji ich posłuchać. Uważam, że to obowiązkowy punkt do zwiedzenia dla turystów będących w Gdańsku i okolicy.
ocena ogólna
 

Dodaj komentarz

Zaloguj się tutaj


 -

Właściciel serwisu:                   Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright 2010-2017 © gdziebylec.pl – cała Polska w kieszeni           Developed by:   Projektowanie stron WWW