-
Szukaj
Szukanie zaawansowane

 

Zdjęcia miasta


 

Polecane obiekty


aby polecić obiekt musisz być zalogowanym
 

Wydarzenia

w najbliższym czasie brak zarejestrowanych wydarzeń


Dodaj wydarzenie
Pokaż więcej wydarzeń w tym mieście
 
Będzin
gmina Będzin, powiat będziński, województwo śląskie
Civitas Regi Bendzinensis
www.bedzin.pl
Fakty
  • • W Będzinie urodzili się m.in.: Cezary Chlebowski - pisarz i publicysta, historyk, Samuel Cygler – popularny w okresie międzywojennym artysta malarz, Arno Lustiger - pisarz, jeden z najbardziej znanych świadków i historyków Zagłady Żydów.
  • • Szkołę podstawową i liceum w Będzinie ukończył wybitny aktor Janusz Gajos.
  • • Nazwa "Będzin" pochodzi prawdopodobnie od imienia osobowego Będa lub Będzan
  • • Na terenie miasta znajdują są 94 drzewa uznane za pomniki przyrody
  • Przed II wojną światową w Będzinie istniała silna gmina żydowska
  • Powierzchnia 37,37 km²
  • Liczba mieszkańców (2009) 58 726 gęstość 1571 os./km²
  • Kod pocztowy 42-500
Informacje praktyczne

• Będzin leży na skrzyżowaniu dwóch ważnych tras szybkiego ruchu: drogi ekspresowej nr 94 E40 z Wrocławia do Krakowa oraz drogi ekspresowej nr S86 z Katowic do Warszawy

• W odległości zaledwie kilkunastu kilometrów od Będzina znajduje się Międzynarodowy Port Lotniczy w Pyrzowicach

• W Będzinie znajdują się szlaki piesze: Szlak Husarii Polskiej, Szlak 25-lecia PTTK, Szlak świerklaniecki; ponadto szlak wodny -spływ kajakowy rzeką Czarną Przemszą, który można odbyć w czterech etapach

• Trasy rowerowe w Będzinie wchodzą w skład sieci tras rowerowych w Województwie Śląskim - "Rowerem po Śląsku"

• Komunikację miejską w Będzinie obsługuje KZK GOP - www.kzkgop.pl

• Bazę noclegową w Będzinie stanowią trzy hotele i dom turysty

Wydarzenia cykliczne
Ogólnopolski Festiwal Kolęd i Pastorałek im. ks. Kazimierza Szwarlika

- styczeń

Festiwal Muzyki Reggae Marleyki

– maj

Festiwal Muzyki Celtyckiej ZAMEK

– ostatni weekend wakacji

• Przegląd Zespołów Obrzędowych "Herody"

- odbywa się zimą

Będzińskie Spotkania Teatralne "Best"

- marzec/kwiecień

• Krajowa Wystawa Psów Rasowych

– lipiec/sierpień

Opis

Będzin – to sześćdziesięciotysięczne miasto powiatowe położone w południowej Polsce w Zagłębiu Dąbrowskim, nad rzeką Czarną Przemszą, we wschodniej części województwa śląskiego, na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i konurbacji katowickiej.

Należy do najstarszych miast (650 lat od nadania magdeburskich praw miejskich) Małopolski i województwa śląskiego. Pełni rolę ośrodka handlowe- przemysłowego, finansowo-gospodarczego, administracyjnego i kulturalno-oświatowego regionu.

Miastami partnerskimi Będzina są: Tatabanya (Węgry), Iżewsk (Rosja), Koszedary (Litwa).

Historia

Będzin szczyci się XIV- wiecznym rodowodem, ale osadnicy wybrali sobie to miejsce znacznie wcześniej. Najstarsze ślady osadnictwa na terenie Będzina zlokalizowano na Górze Zamkowej. Wiadomo, że była ona zasiedlona co najmniej od później epoki brązu (900-500 lat p.n.e.). Ówczesna osada miała charakter otwarty, podobnie jak późniejsza, z okresu wczesnego średniowiecza. Pierwszy warowny gród, chroniący osadę targową na lewym brzegu Czarnej Przemszy, powstał prawdopodobnie w IX wieku.

Ta wczesna osada i gród zostały prawdopodobnie zniszczone podczas pierwszego najazdu tatarskiego (1241) zakończonego słynną bitwą pod Legnicą na Śląsku. Z uwagi na bardzo korzystne położenie została jednak szybko odbudowana. Były to panowania księcia Bolesława Wstydliwego. Na terenie ówczesnego Będzina krzyżowały się ważne szlaki handlowe. Lądowy biegł z Krakowa, przez Olkusz, Sławków, Będzin, Czeladź do Bytomia i dalej na Śląsk i do Norymbergii. Natomiast przecinający go szlak wodny łączył poprzez Czarną Przemszą i Watrę wody Wisły i Odry.

Gdy w latach dwudziestych XIV wieku pobliski Śląsk znalazł się pod panowaniem czeskim, król Kazimierz Wielki postanowił na miejscu grodu wybudować kamienną warownię. Trudno byłoby znaleźć lepsze miejsce, bezpośrednio chroniące granicę państwową.

Najstarsza pisana wzmianka o Będzinie dotyczy roku 1301, kiedy był jeszcze wsią a sołtys miał na imię Stanisław. Kiedy w 1358 roku Kazimierz Wielki nadawał mu niemieckie (magdeburskie) prawa miejskie, Będzin był już miastem, tyle że osadzonym na prawie polskim.                 

Kilka lat później, około roku 1364, Będzin został opasany kamiennymi murami, które wraz z zamkiem stanowiły jeden system fortyfikacyjny. W murach było kilkanaście baszt oraz dwie bramy: Sławkowska i Bytomska, z których gościniec prowadził do tych właśnie miast.  Będzin, związany nierozerwalnie z średniowiecznym systemem obronnym na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, stanowił pierwszy punkt oporu przeciw najeźdźcom z zachodu. Położone na rubieżach Małopolski zamek ściśle powiązane były także z obroną stolicy królestwa- Krakowa.

XIV wiek to dla pogranicznego miasta czasy wyjątkowo niespokojnie. Ciągłe walki z pogranicznymi rycerzami, rozbójnikami zwanymi także raubritterami stwarzały miastu ciągłe zagrożenie. Kres niepokojom położył wreszcie burgrabia będziński Mikołaj Koenicz- Siestrzeniec oraz pokój ziemski zawarty w Bytomiu w roku 1458.

Swój rozkwit przezywało miasto w czasach Jagiellonów. Poszczególni królowie dbając o swoją własność obdarowywali je coraz to nowymi przywilejami, nie zapominając także o żydowskiej jego ludności. Opieka królewska nie poszła na marne. W XVI stuleciu Będzin jaśniał pełnym blaskiem. Żywo rozwijały się ówczesne cechy, zwłaszcza szewców i kowali. Z przedstawicieli innych rzemiosł mieszkali tu także piekarze, rzeźnicy, kuśnierze, krawcy, tkacze, bednarze, kołodzieje i stolarze. Dobre warunki dla rozkwitu miał także handel, w którym prym wiodła ludność wyznania mojżeszowego, stanowiąca niekiedy ponad połowę mieszkańców miasta.

Wydarzenia o skali międzynarodowej dotknęły królewski Będzin u schyłku wieku XVI. W roku 1587 przejeżdżał tędy wraz ze swoją armią arcyksiążę austriacki Maksymilian Habsburg, roszczący sobie pretensje do polskiej korony. Mimo prowokacyjnych zaczepek ze strony zamku, nie odpowiedział na nie lecz czym prędzej pospieszył dalej na wschód, co może świadczyć tylko o sile będzińskiej warowni. Celu swego jednak arcyksiążę nie osiągnął-pobity ostatecznie pod Byczną, następnie więziony, zrzec się musiał swoich roszczeń. Stało się to podczas rokowań, które w roku 1588 odbywały się na zamku w Będzinie. Wśród polskiej magnaterii-uczestników rokowań- nie zabrakło samego kanclerza Jana Zamoyskiego. Ostateczny układ podpisano wprawdzie na czeladzkim ratuszu, ale do historii przeszedł on jako "tranzakcya będzińska”, czy też pakty bytomsko-będzińskie.

 Pożar miasta i zamku w 1616 roku oraz potop szwedzki nie przysłużyły się miastu, które na krótko jeszcze odżyło w sierpniu 1683 roku, witając zdążającego pod Wiedeń króla Jana III Sobieskiego.  W dobie Sejmu Wielkiego sytuacja Będzina nie wyglądała za dobrze.  Starosta nie bardzo dbał o dobro mieszczan- zagarnął folwark miejski zwany Wańczykowskim, jedynie źródło utrzymania mieszczan, a zamek straszył swoją ruiną. Wówczas Będzin liczył 856 mieszkańców, z tego ponad 200 osób stanowiła ludność żydowska.

Zmierzch I Rzeczpospolitej polskiej był dla miasta początkiem nowej ery. To był ów romantyczny niemal czas bujnego rozkwitu przemysłu. Już w 1785 roku mieszczanie będzińscy odkryli węgiel w okolicach wsi Dąbrowy- wkrótce na terenie tym powstała kopalnia i osada Reden. Cały wiek XIX to gwałtowny rozwój górnictwa i hutnictwa, a także szybka urbanizacja miejscowych osad. Kiedy w roku 1858 w Będzinie pojawiła się kolej, łącząca Śląsk z Królestwem Polskim, nic już nie mogło powstrzymać rozwoju miasta. Drewniane jeszcze przed dwudziestu laty, nagle zaczęło wydawać z siebie liczne murowane kamienice. Prestiż miasta znacznie wzrósł, kiedy w roku 1867 stało się ono siedzibą powiatu, obejmującego tereny aż po Poraj, Żarki i Włodowice.

Zniszczone w czasie I wojny światowej, włączone do woj. kieleckiego miasto odżyło dopiero na przełomie lat 20 i 30.  W latach okupacji hitlerowskiej Będzin znalazł się w granicach tzw. Rejencji katowickiej włączonej do III Rzeszy. W roku 1942 na terenie Warpia utworzono getto dla ludności żydowskiej, które ostatecznie zlikwidowano w sierpniu 1943 roku. W Łagiszy istniała filia oświęcimskiego obozu koncentracyjnego, tzw. "Haga".  Wyzwolone końcu stycznia 1945 roku miasto zostało administracyjnie powiązane z Górnym Śląskiem.

Zniszczenia wojenne, szkody górnicze oraz modernizacja trasy komunikacyjnej do Dąbrowy Górniczej w latach 70. znacznie zmieniły dzisiejszy obraz miasta. Zniknął niemalże rynek oraz został zakłócony średniowieczny układ urbanistyczny. Nie wszystko jednak stracone i to historyczne miasto posiada jeszcze wiele urokliwych miejsc.

Polecane obiekty
  • Średniowieczny układ urbanistyczny miasta i Wzgórze Zamkowe
  • Królewski Zamek BędzińskiKrólewski Zamek Będziński- obronny zamek królewski z XIV w.
  • Miejskie mury obronne z XIV w.
  • Kościół parafialny św. Trójcy z XIV w.
  • Kościół cmentarny św. Tomasza z Canterbury
  • Cmentarz żydowski
  • Synagoga Mizarachi w kamienicy Wienera
  • Żydowski dom modlitwy Cukiermana w tzw. Bramie Cukiermana
  • Dom Wójtowski z 1889 r.
  • Gmach Starostwa Będzińskiego (d. Dom Partii)
  • Kolumna upamiętniająca przemarsz wojsk Jana III Sobieskiego w 1683 r.
  • Kamienice w Śródmieściu
  • Hale targowe (d. Wiejski Dom Towarowy)
  • Dworzec PKP Będzin (Nowy Będzin) z pocz. XX w.
  • Zespół pałacowo-parkowy Mieroszewskich w Gzichowie
  • Pałac Ciechanowskich w Grodźcu
  • Kościół św. Katarzyny z XVIII w.
  • Kościół św. Doroty z 1635r.
  • Grodzisko wczesnośredniowieczne na Górze św. Doroty
  • Willa Solvay
  • zabudowa byłej cementowni "Grodziec" z XIX w. i Kopalni Węgla Kamiennego "Grodziec"
  • zabudowa osiedla robotniczego Boleradz
  • Dworzec kolejowy Będzin-Miasto (1931)
  • Stary dworzec kolejowy Będzin (pocz. XX w.)
  • Dawny browar grodziecki
  • Wieża ciśnień w Grodźcu
  • Elektrownia "Łagisza"
  • Młyn "Będzin" przy ul. Kościuszki

Komentarze i oceny

średnia ocena ogólna: 5
8 Października 2010r. o 15:18
ocena ogólna
6 Października 2010r. o 12:28
Będąc w Będzinie na Wzgórzu Zamkowym warto zajrzeć na stary, zapomniany kirkut, ostatnio nieco uporządkowany. Warto również dodać, że zabudowa znajdująca się między zamkiem a kościołem - to dawna dzielnica żydowska. Przed II wojną światową u stóp zamku stała synagoga - dziś został tylko obelisk upamiętniający będzińskich Żydów.
ocena ogólna
 

Dodaj komentarz

Zaloguj się tutaj


 -

Właściciel serwisu:                   Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright 2010-2018 © gdziebylec.pl – cała Polska w kieszeni           Developed by:   Projektowanie stron WWW