-
Szukaj
Szukanie zaawansowane

 

Zdjęcia miasta


 

Polecane obiekty


aby polecić obiekt musisz być zalogowanym
 

Wydarzenia

w najbliższym czasie brak zarejestrowanych wydarzeń


Dodaj wydarzenie
Pokaż więcej wydarzeń w tym mieście
 

Ciekawe linki o mieście

    Aby dodać link musisz być zalogowany
    Czeladź
    gmina Czeladź, powiat będziński, województwo śląskie
    www.czeladz.pl
    Fakty
    • Miasto położone jest na dawnym pograniczu Śląska i Małopolski
    Informacje praktyczne
    Wydarzenia cykliczne
    Opis

    Czeladź leży w centralnej części województwa śląskiego, w centralnej części Płaskowyżu Bytomsko – Katowickiego. Czeladź należy do regiony zwanego Zagłębiem Dąbrowskim.

    Czeladź położona jest w środkowym biegu rzeki Brynicy, należącej do zlewni Wisły. Na terenie miasta znajduje się ponadto kilka niewielkich sztucznych zbiorników wodnych, powstałych w dawnych wyrobiskach piasku i lokalnych zagłębieniach terenu.

    Historia

    Z najstarszych opisów Brynicy dowiadujemy się, że aż do granic Czeladzi była to rzeka spławna. W samej Czeladzi, w tzw. Łęgu istniała drewniana wieża-latarnia, która miała wskazywać drogę żeglarzom. Powyżej tego miejsca ciągnęły się  żeremia bobrowe, które od XIV stulecia zaczęły z wolna zanikać. W późniejszych czasach Brynica słynęła z wielkiej obfitości ryb, a w szczególności z mnogości węgorzy i szczupaków.  Prowadzona od XVI wieku eksploatacja rud cynku i ołowiu oraz intensywna eksploatacja węgla kamiennego w okresie późniejszym spowodowały przekształcenie rolniczego niegdyś obszaru doliny Brynicy w obszar miejsko – przemysłowy.

     

    Dzisiejsze miasto i jego okolice były od najdawniejszych czasów terenami intensywnego osadnictwa. Pierwsze stałe osady powstały tu w okresie łużyckim. Istnienia pierwszej,  w rejonie starego miasta, można się jedynie domyślać. Pozostałości drugiej zostały zburzone w czasie budowy kopalni „Saturn”. Rozwój kultury łużyckiej został przerwany najazdem Scytów. Dawne osady wyludniły się, nastąpił upadek gospodarczy.

    Gdy w V i VI wieku pojawili się tu Słowianie, tereny nad Brynicą z wolna zaczęły się zaludniać. Okolice Czeladzi znów tętniły życiem.

    Początki Czeladzi wiążą się prawdopodobnie z powstaniem grodu bytomskiego. Osady grodowe były siedzibą urzędników monarszych, parafii oraz załóg. Większe grody kontrolowały i ochraniały okoliczne tereny. Mieszkańcy tych terenów świadczyli określone usługi na rzecz dworu.

    W 1179 roku zachodnie rubieże Małopolski weszły w sferę wpływów śląskich. W II połowie XIII wieku przystąpiono do lokacji miasta. Około 1260 roku przystąpiono do wytyczania rynku. Wytyczone w końcu XIII wieku miasto jest czytelne do dziś. Było ono typowym średniowiecznym miastem śląskim. Miasto posiadało dwie bramy wjazdowe: krakowską i bytomską. Centralnym punktem stał się kwadratowy rynek – główny plac handlowy miasta. Głównym obiektem znajdującym się przy rynku była tawerna, czyli wójtowski dom zajezdny. W niej odbywały się również wiece i pierwsze nabożeństwa. Tawerna była też siedzibą urzędnika książęcego, którym był dziedziczny wójt  (po lokacji miasta na prawie niemieckim).

    Wszystkie czeladzkie domy zbudowane były z drewna. Były one parterowe, bez podpiwniczenia. Fortyfikacje Czeladzi w tym czasie opierały się na naturalnym ukształtowaniu terenu. Na wysokiej skarpie, w pobliżu bramy zachodniej, zbudowano pierwszą miejską kaplicę. Prawdopodobnie początkowo była ona kaplicą grodową.

    W 1443 roku Czeladź weszła w skład Księstwa Siewierskiego, leżącego na pograniczu Polski i Śląska. Na południu księstwo to było oparte o widły Brynicy i Czarnej Przemszy. To niezależne księstwo podlegało biskupom krakowskim. Czeladź była najdalej na południe położonym miastem księstwa siewierskiego.

    W XVI wieku miasto otoczono murami obronnymi i suchą fosą. Po potopie szwedzkim te nadszarpnięte umocnienia zostały rozebrane – ich pozostałością jest potężny mur kościelny. U podnóża czeladzkiej twierdzy rozciągało się miasto otwarte. 

    Z biegiem lat coraz większe znaczenie zdobywał samorząd miejski. Z czasem władza wójtowska ograniczyła się do sprawowania wraz z ławnikami sądów w mieście. Wójtostwo stawało się raczej źródłem dochodów niż urzędem. Reprezentantem czeladzkiego samorządu była dwunastoosobowa Rada, na czele której stał burmistrz. Pierwszym znanym burmistrzem Czeladzi był Mateusz Kawka. Zadaniem Rady była organizacja życia miasta, była też łącznikiem pomiędzy mieszkańcami a księciem biskupem. W jego imieniu zbierała podatki i zarządzała książęcym majątkiem.

    W drugiej połowie XVII wieku miasto zaczęło podupadać. Nowa droga prowadząca na Śląsk omijała Czeladź. W 1736 roku wezbrana Brynica zniszczyła znaczną część Czeladzi. W tym czasie Czeladź wróciła formalnie do państwa polskiego jako wolne miasto (w czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego). Po III rozbiorze rozpoczął się tu okres władztwa pruskiego. Prusacy włączyli miasto do tzw. Nowego Śląska.

    W 1807 roku Czeladź znalazła się w granicach Księstwa Warszawskiego. Był to okres dobrej koniunktury gospodarczej i wzrostu dochodów miasta. Sytuację tą przerwało włączenie Czeladzi do Królestwa Polskiego w 1815 roku. Odtąd granica miasta była granicą państwową.

    Lata 50-te XIX wieku były zapowiedzią górniczej przyszłości Czeladzi. W tym okresie terytorium miasta podzielone zostało na obszary górnicze. Miastem zaczęli się interesować potencjalni inwestorzy.

    Polecane obiekty

    -kościół św. Stanisława

    -kirkut przy ul. Będzińskiej

    -Rynek

    -fontanna z elfami

    -Kino Uciecha

    -dzielnica robotnicza Piaski

    -zabudowania dawnej kopalni Saturn

    -zabytkowe domy przy Rynku

    Komentarze i oceny

    średnia ocena ogólna: 5
    9 Października 2010r. o 19:36
    ocena ogólna
     

    Dodaj komentarz

    Zaloguj się tutaj


     -

    Właściciel serwisu:                   Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright 2010-2018 © gdziebylec.pl – cała Polska w kieszeni           Developed by:   Projektowanie stron WWW