-
Szukaj
Szukanie zaawansowane

 

Polecane obiekty


aby polecić obiekt musisz być zalogowanym
 

Wydarzenia

w najbliższym czasie brak zarejestrowanych wydarzeń


Dodaj wydarzenie
Pokaż więcej wydarzeń w tym mieście
Jaworzno
gmina Jaworzno, powiat Jaworzno, województwo śląskie
www.jaworzno.pl
Fakty
Informacje praktyczne
Wydarzenia cykliczne
Opis

Miasto  na prawach powiatu położone w województwie śląskim. Należy do Związku Miast Polskich oraz Górnośląskiego Związku Metropolitalnego. Kiedyś główne miasto tzw. Zagłębia Krakowskiego, obecnie jest głównym miastem Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego. Należy także do Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. W latach 1815-1846 Jaworzno było częścią Rzeczpospolitej Krakowskiej. Blisko stutysięczne miasto, o jednej z największych powierzchni w województwie (zajmuje 4. miejsce, a w skali kraju – 13). Jaworzno stanowi część historycznej Małopolski.

Historia

Jaworzno historycznie jest małopolskim  miastem z wielowiekową kulturą. Zjawiska archeologiczne potwierdzają, że już w młodszej epoce kamienia istniało tutaj osiedle ludzkie. Zarysowane wały na powierzchni wzgórza Grodzisko wskazują również na wczesnośredniowieczną osadę. Przez lata zapomniana osada na ziemiach polskich, później ziem krakowskich, ostatecznie powiatu chrzanowskiego. Dynamiczny rozwój miasta nastąpił w drugiej połowie XX wieku, kiedy napływały do niego tysiące ludzi (głównie z południowej Polski) do pracy w przemyśle.
Pierwsze zapiski o Jaworznie pochodzą z 1229, a w 1335 powstaje parafia, która przyjmuje imię św. Wojciecha. Początkowo tereny te należały do biskupów krakowskich i wchodziły w skład klucza sławkowskiego. Na rzece Przemszy od czasów staropolskich aż do 1918 przebiegała zachodnia granica państwa, a w czasach rozbiorów na styku rzek Przemszy i Białej Przemszy istniał tzw. Trójkąt trzech cesarzy, wyznaczający granicę między Austrią, Rosją a Prusami. Początkowo w Jaworznie wydobywano srebro i ołów z galeny, następnie rudę cynku i żelaza, a w 1767 w obecnej dzielnicy miasta – Szczakowej powstała pierwsza polska kopalnia węgla kamiennego i od tego czasu do dzisiaj w mieście wydobywa się ten surowiec.
Po III rozbiorze Polski miasto znalazło się w zaborze austriackim. W latach 1809-1815 Jaworzno wchodziło w skład Księstwa Warszawskiego, w latach 1815-1846 na nim kończyło się terytorium maleńkiej, formalnie niepodległej Rzeczypospolitej Krakowskiej – Wolnego Miasta Krakowa. Od 1846 do 1918 należała do Wielkiego Księstwa Krakowskiego, w ramach zaboru austriackiego.
W XIX wieku rozwój przemysłowy zdynamizował rozwój miasta, a przeprowadzenie w 1847 przez dzielnicę miasta – Szczakową linii kolejowej Górnośląsko-Krakowskiej (zwanej jako Cesarsko-Królewska Uprzywilejowana Kolej Północna Cesarza Ferdynanda) jeszcze bardziej wzmocniło impuls rozwojowy tych terenów, tworząc jednocześnie ze Szczakowej istotny do dzisiaj węzeł kolejowy, który po rychłym uzyskaniu połączenia z Koleją Warszawsko-Wiedeńską stał się również ważnym węzłem przeładunkowym pomiędzy Austrią a Rosją i Prusami. Już w 1898 powstaje w Jaworznie pierwsza elektrownia, wydobycie węgla stanowi 84% wydobycia w całej Galicji, powstaje Fabryka Bieli Cynkowej, Fabryka Sody Amoniakalnej (Przekształcona w Hutę Szkła Okiennego "Szczakowa"), Garbarnia, a w 1916 Zakłady Azotowe "Azot". 21 września 1901 cesarz Franciszek Józef I podpisał ustawę Sejmu Lwowskiego w sprawie nadania praw miejskich dla Jaworzna. Od 1918 do 1939 i od 1945 do 1975 w woj. krakowskim.
W czasie II wojny światowej miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. W okresie II wojny światowej Jaworzno stało się formalnie częścią Rzeszy Niemieckiej. Nazistowska administracja planowała germanizację jego nazwy na Arnshalde, jednak nie udało się. Utworzono tu podobóz obozu koncentracyjnego Auschwitz (Oświęcim), którego więźniowie pracowali w jaworznickich kopalniach, inaczej zwany: Centralny Obóz Pracy Neu-Dachs. Po wojnie obóz funkcjonował nadal i był miejscem więzienia dla żołnierzy AK oraz osób niewygodnych dla komunistów w powojennej Polsce, m.in. Niemców, Ślązaków, Ukraińców, polskich Łemków.
W pierwszej połowie XX wieku do Jaworzna przyłączono okoliczne osady oraz dawniej niezależne miasta, tworząc dzisiejsze dzielnice Dąbrowa Narodowa, Szczakowa, Byczyna, Jeleń, Ciężkowice, Długoszyn. Powstaje organizm miejski o specyficznej, promienistej (rozchodzącej się od centrum) strukturze, mający bardzo dużą powierzchnię (152,2 km²) i ok. 100 tys. mieszkańców. Do 1975 Jaworzno było jednym z ważniejszych miast ówczesnego woj. krakowskiego. Po reformie administracyjnej 1975 roku zostaje przyłączone, głównie ze względu na silnie rozwinięty przemysł, do województwa katowickiego, przez co straciło na znaczeniu, choć znacząco zwiększyło liczbę mieszkańców przyjeżdżających do pracy w kopalniach.
Kolejna reforma administracyjna z 1999 nie przywróciła miasta do Małopolski (jak to się stało z pozostałymi miastami dawnego powiatu chrzanowskiego: Chrzanowem, Trzebinią, Libiążem), włączając Jaworzno do woj. śląskiego jako miasto na prawach powiatu (powiat grodzki).
Pod koniec XX wieku Jaworzno było miastem z największą liczbą elektrowni na świecie – funkcjonowały 3 elektrownie. Obecnie działa już tylko Elektrownia "Jaworzno III".

Polecane obiekty

Komentarze i oceny

średnia ocena ogólna: 5
17 Września 2011r. o 15:09
ocena ogólna
7 Października 2010r. o 13:18
ocena ogólna
 

Dodaj komentarz

Zaloguj się tutaj


 -

Właściciel serwisu:                   Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright 2010-2018 © gdziebylec.pl – cała Polska w kieszeni           Developed by:   Projektowanie stron WWW