-
Szukaj
Szukanie zaawansowane

 

Polecane obiekty


aby polecić obiekt musisz być zalogowanym
 

Wydarzenia

w najbliższym czasie brak zarejestrowanych wydarzeń


Dodaj wydarzenie
Pokaż więcej wydarzeń w tym mieście
Szklarska Poręba
gmina Szklarska Poręba, powiat jeleniogórski, województwo dolnośląskie
http://www.szklarskaporeba.pl/
Fakty
  • Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 6833 mieszkańców
  • Prawa miejskie otrzymała 31 grudnia 1959 roku
Informacje praktyczne
Wydarzenia cykliczne
Festiwal Nalewek Karkonoskich

Festiwal organizowany przez Sudeckie Bractwo Walońskie.

Festiwal Rowerowy

Odbywa się co roku na przełomie lipca i sierpnia. W czasie festiwalu rozgrywanych jest wiele konkurencji dla cyklistów downhill, dirt, skatepark, maraton MTB, skoki do wody. Podczas festiwalu można obejrzeć filmy o tematyce rowerowej, a także zakupić sprzęt.

Karkonoski Slalom Retro

Karkonoski Slalom Retro to nowa formuła imprezy od kilku lat organizowanej pod Szrenicą. Jej pomysłodawca jest Przemysław Wiater, który w 2004 roku przypomniał wszystkim ile frajdy może dać jazda na tych już archaicznych nartach.:..."

Opis

Wyobraź sobie, że swymi ukrytymi pod ziemią skarbami, strzeżonymi przez Ducha Gór Rzepióra rozbudzała wyobraźnię poszukiwaczy złota, ametystów, kryształów górskich. Dzięki bogatym złożom kwarcu i gęstym lasom, zatrzymywała przy sobie hutników szkła, wydmuchujących błyszczące jak lód cuda. Wdziękiem swego krajobrazu oczarowywała malarza Hermanna Hendricha, literata, filozofa i miłośnika przyrody Carla Hauptmanna, jego uhonorowanego literacką Nagrodą Nobla brata Gerharda, rzeźbiarzy słowa Wilhelma Bölschego, Bruno Wille'a, kompozytorkę Annę Teichmüller i wielu, wielu innych, którzy utworzyli w niej artystyczną kolonię, podobną tym, jakie w XIX w. powstały we francuskim Barbizon, niemieckim Worpswede czy Kazimierzu nad Wisłą.

Szklarska Poręba, turystyczne miasteczko położone w Dolinie Kamiennej, u podnóży Karkonoszy i Gór Izerskich, pamięć swej przeszłości zachowała dzięki topograficznym nazwom, legendom, muzeom, odpominającym jej dzieje stowarzyszeniom, jak Sudeckie Bractwo Walońskie, Towarzystwo Izerskie oraz dzięki działającym w niej artystom, zmarłemu w 1970 r. Wlastimilowi Hofmanowi czy wciąż aktywnym twórcom, m.in. grafikowi Krzysztofowi Figielskiemu, zajmującej się ceramiką plastyczce Magdalenie Wrońskiej-Wiater, fotografowi Tomaszowi Olszewskiemu.

Do miejscowości przybywają miłośnicy górskich wędrówek, rowerowi zapaleńcy, narciarze biegowi i zjazdowi, pasjonaci wyścigów psich zaprzęgów, amatorzy zjazdów "retro" na rogatych saniach czy bardzo nienowoczesnych nartach. Czekają na nich turystyczne szlaki,rowerowe ścieżki, trasy biegowe oraz nartostrady a także liczne pensjonatyhotele iprywatne kwatery. W górskiej scenerii Szklarskiej Poręby, której horyzont tworzą widoczne z wielu miejsc miasta: Szrenica (1362 m), Łabski Szczyt (1472 m), Śnieżne Kotły, Śmielec (1424 m) w Karkonoszach oraz Wysoki Kamień w Górach Izerskich (1058 m), ich czas wydłuża się w miarę, jak aktywnie poznają przestrzeń, w której on płynie.

Atrakcji do doświadczenia jest tak wiele, że jeśli uznać je za lustro czasu, nie sposób dostrzec jego krawędzi. Ponadto siłą wyobraźni można przez nie przechodzić do tego, co istniało "od zawsze", jak zaklęty skarbiec ukryty pod Chybotkiem, grupą bloków skalnych, z których największy daje się rozkołysać. Trzeba tam uważać na Ducha Gór, jaki nieopodal, tuż przy Złotym Widoku, okazałym progu skalnym z widokiem na panoramę Karkonoszy, ma jeden ze swych grobów. Takie cofnięcie się w baśń uobecnia to, co minione, górnicze prace w Złotej Jamie kryjącej się za środkową kaskadą Wodospadu Kamieńczyka (27 m), najwyższego w polskich Karkonoszach, czy głębokie wzruszenia romantycznych podróżników, stojących przed obliczem bijącego jak serce w malowniczym wąwozieWodospadu Szklarki (13,3 m).

Historia

Był to teren do około XIII w.. praktycznie niezamieszkały. 
W tych okolicach występowały doskonałe warunki do rozwoju hutnictwa: była woda, lasy i kwarc - podstawowe surowce niezbędne do produkcji szkła. Na przełomie XIII/XIV w. pojawiają się ślady istnienia w Szklarskiej Porębie Dolnej pierwszych hut szkła. Były to tak zwane huty wędrujące, które po wypaleniu drewna w okolicy przenosiły się w górę Szklarskiego Potoku. Po raz pierwszy nazwa ta pojawia się w dokumencie z 7.08.1366 r. dotyczącym sprzedaży przez Sydila Molsteyna szklarzowi Kuncze huty szkła w "Schribirshau" [Schreiberhau – tzn. Pisarski Wyrąb] ze wszystkimi do niej prawami. Dokument ten poświadczył książę świdnicko-jaworski Bolko II Mały . Dokument świadczy o istnieniu w Szklarskiej Porębie huty szkła już przed datą jego wystawienia. 

Od średniowiecza okolice Szklarskiej Poręby przeszukiwali Walonowie – tak zwani dawni poszukiwacze skarbów, minerałów i kamieni szlachetnych. Odkryli oni między innymi złoto, ametysty, kwarc, piryty. Pozostawili po sobie księgi walońskie - zapiski dotyczące ich poszukiwań i liczne nazwy potoków czy skał (Złocień, Płóczki, Waloński Kamień). We wrocławskiej księdze walońskiej pochodzącej z 1456 r. autorstwa Antoniusa de Medici znajduje się następujący fragment: 
"Tak więc zapytaj w Jeleniej Górze o wieś, która się nazywa Piechowice, potem będzie Kopaniec. Idź w górę "Drogą Górną", następnie w kierunku na Czarną Górę przez hutę szkła, tak dojdziesz do Białej Wody lub Białego Potoku, tutaj znajdziesz złota do wypłukania i ametystów ile tylko zapragniesz." 
Na przełomie XIV i XV wieku coraz liczniej zaczynają tutaj przybywać włoscy i niemieccy poszukiwacze surowców do produkcji szkła. Szczególnie cenione były kryształy górskie, których nie brak było w Karkonoszach. Innym zajęciem ludności, trwającym do XIX w., było zbieranie ziół i przygotowywanie leków. Karkonoskich zielarzy nazywano „laborantami”.
Już przed 1488 r. poświadczone jest w dokumentach istnienie maryjnej kaplicy pielgrzymkowej na stoku wzgórza Orla Skała w Szklarskiej Porębie Dolnej, która jest najstarszą częścią Szklarskiej Poręby. Istnienie tutaj kaplicy oznaczało, że funkcjonowała też niewielka osada zamieszkała przez hutników szkła, Walonów i laborantów, a oprócz tego zapewne i rolników.

Około 1575 znajdują się zapisy o istnieniu huty szkła nad Czeską Strugą (okolice dzisiejszego Muzeum Ziemi JUNA), co świadczy o rozwoju hutnictwa szkła na tym terenie.
W związku z zatargami religijnymi w Cesarstwie Habsburgów w 1578 r. do Szklarskiej Poręby Górnej przybywa grupa czeskich uchodźców-protestantów pod przewodnictwem Marii Pluch, którzy zakładają osadę od jej imienia nazwaną Marysin.
W 1740 w wyniku pierwszej wojny śląskiej Szklarska Poręba z austriackiego przechodzi pod panowanie pruskie. W 1742 r. wybudowano ewangelicki dom modlitwy w Szklarskiej Porębie Dolnej. W latach 1755 - 1787 wzniesiono duży kościół ewangelicki w Szklarskiej Porębie Dolnej [dziś kościół filialny p.w. Niepokalanego Serca NMP]
Dalej rozwija się hutnictwo szkła. W 1617 r. następuje otwarcie dużej huty szkła na Białej Dolinie nad potokiem Bieleń , na miejscu obecnego Domu Wypoczynkowego „Zdrowie”. W 1754 r. następuje otwarcie huty szkła na Orlu. W 1842 r. dochodzi do otwarcia największej i najnowocześniejszej huty szkła w Szklarskiej Porębie "Józefina"- dziś "Julia". Jej dyrektorem został wybitny technolog hutniczy Franz Pohl. Huta wykonuje różne rodzaje szkła ołowiowego, szkło barwione w masie (rubinowe, alabastrowe, kobaltowe), lustra, szkła szlifowane i rytowane. Była to przez lata jedna z najlepszych hut na świecie.

Pod koniec XIX w. Szklarska Poręba z ośrodka przemysłu szklarskiego stopniowo staje się znanym ośrodkiem turystyczno-wypoczynkowym. Powstają pensjonaty, hotele, dawne budy pasterskie w górach zmieniają się stopniowo w schroniska górskie (najstarsze schronisko Pod Łabskim Szczytem). Przybywa mieszkańców osady. W latach 1884-1891 następuje budowa kościoła parafialnego p.w. Bożego Ciała na Sowińcu, a następnie od 1889 do 1891 r. budowa kościoła ewangelickiego na Marysinie [obecnie kościół parafialny p.w. św. Maksymiliana Kolbe].
W 1890 r. Carl i Gerhart Hauptmann, zachwyceni Karkonoszami, postanowili się tutaj osiedlić. Po latach Gerhart Hauptmann tak wspominał to wydarzenie :
"Pewnego dnia podczas górskiej wędrówki dostrzegłem z wysoka ową dolinę i pomyślałem sobie, że dobrze byłoby wybudować tutaj dom. Zachwycony i olśniony tym pomysłem zszedłem w dół przez lasy, zbiegłem ścieżką wśród łąk i w ciągu kilku godzin załatwiłem kupno wiejskiego domu z przynależnym gruntem, z łąką, z gajem i źródełkami."
W Szklarskiej Porębie Gerhart Hauptmann stworzył jedne ze swoich największych dramatów naturalistycznych takich jak 'Takcze", "Futro bobrowe" czy "Wniebowzięcie Hanusi". Od 1901 r. zamieszkał w niedalekim Jagniątkowie. W 1912 r. Gerhart Hauptmann otrzymał literacką Nagrodę Nobla. W Szklarskiej Porębie pozostał jego starszy brat Carl Hauptmann. Doktor nauk filozoficznych i literat, który w swojej twórczości opisywał piękno Karkonoszy. Najbardziej znanym jego dziełem jest cykl legend o karkonoskim Duchu Gór zatytułowany "Rübezahlbuch" - "Księga Liczyrzepy". Carl Hauptmann dokonał też korekty literackiej tłumaczenia powieści Władysława Reymonta "Chłopi" na język niemiecki. 

Kolonię artystyczną w Szklarskiej Porębie na początku XX wieku zamieszkiwali również inni znani literaci: Wilhelm Bölsche, Bruno Wille czy Hermann Stehr. Często przebywał tutaj wybitny ekonomista i socjolog prof. Werner Sombart. Serdeczne więzy przyjaźni łączyły Carla Hauptmanna z mieszkającą tutaj kompozytorką Anną Teichmüller. Dzieła muzyczne jej autorstwa były wykonywane w największych salach koncertowych ówczesnych Niemiec. W 1922 r. w Szklarskiej Porębie powstało "Bractwo Artystyczne św. Łukasza", którego założycielami było dwunastu twórców, w większości malarzy. Osiedlili się u stóp Szrenicy, podejmując temat karkonoskiego pejzażu, a swoje prace przez lata sprzedawali w "Młynie Św. Łukasza". Do najbardziej znanych należeli Hans Oberländer, Georg Wichmann i Alfred Nickisch. 
Miasto na początku XX w. uzyskało wodociągi, kanalizację i elektryczność. W latach 1900-1902 wybudowano linię kolejową Piechowice - Szklarska Poręba - Harrachov - Tanvald. Wśród sportów zimowych od końca XIX w. popularnością cieszyły się sanie rogate, sanki i narty. W 1926 wybudowano nowoczesny tor bobslejowy na Górze Przedział, następnie w latach 1930-1932 dużą skocznię narciarską na Owczych Skałach. Te inwestycje uprawniały Szklarska Porębę do ubiegania się o prawo organizacji w 1936 r. zimowych igrzysk olimpijskich, które jednak ostatecznie zorganizowano w alpejskim Garmisch Partenkirchen. Okres II wojny światowej nie przyniósł miastu zniszczeń.

Dnia 9 maja 1945 nastąpiło wyzwolenie Szklarskiej Poręby, którą zaraz po wojnie nazwano „Pisarzowice” . W 1946 r. sprowadził się tutaj Jan Sztaudynger, który namówił do przyjazdu do Szklarskiej Poręby Wlatsimila Hofmana. Ten malarz był największym artystą w Karkonoszach. Malował portrety mieszkańców i inne obrazy. W 1959 Wlastimil Hofman maluje cykl 15 obrazów "Tajemnice Różańca" dla kościoła w p.w. Matki Boskiej Różańcowej Szklarskiej Porębie Dolnej i obraz ołtarzowy do kościoła parafialnego.
Dnia 1.01.1960 nastąpiło nadanie Szklarskiej Porębie praw miejskich, a w 1962 r. wybudowano wyciąg krzesełkowy na Szrenicę.
Obecnie ludność Szklarskiej Poręby liczy około 7 500 mieszkańców-mniej więcej tylu, ilu przed II wojną światową. Miasto ma charakter wypoczynkowo-turystyczny i jest ważnym ośrodkiem sportów zimowych.

Szklarska Poręba przed 200 laty.
Poniżej znajduje się mało znany opis Szklarskiej Poręby autorstwa austriackiego lekarza J.K.M. Hosera pochodzący z książki "Das Riesengebirge in einer statistisch - topographischen und pittoresken Uebersicht ..." [Karkonosze w zarysie statystycznym, topograficznym i malarskim ...] wydanej w Wiedniu w 1805 r. Podczas licznych podróży Hoser kilkakrotnie odwiedził Karkonosze i dobrze je poznał. Przypisy w nawiasach i niewielkie skróty zamieściłem dla większej czytelności tego pochodzącego sprzed 200 lat tekstu. W opisie uwagę zwraca wiodąca rola Szklarskiej Poręby Dolnej jako centrum miasta w początkach XIX w., a także znaczenie nieistniejącej już witriolejni - zakładu produkującego kwas siarkowy z pirytów, jako największego takiego przedsiębiorstwa w dawnych Prusach. 
"Szklarska Poręba: ta wieś, jak żadna inna pod względem liczby numerów domów jest największą, jak też i najdłuższą w śląskich Karkonoszach. Należą do niej, oprócz głównej części dystrykty, które leżą tak na wzniesieniach, jak i w dolinach tutejszych gór Karkonoszy i Izerów. [...] Nazywają się, oprócz Średniej Wsi: Białka, Orle, Marysin, Hutstadt [okolice ul. Armii Krajowej], Czarna Góra, Huta, Siedem Domów, Szklarka, Zackenhäuser [?], Jakuszyce, Steinerhäuser [prawdopodobnie Tkacze; od 1958 r. część Harrachova ], Wysoki Kamień, Kobyla Łąka. Najbardziej odległą częścią wsi jest huta szkła w Dolinie Nadziei [obecnie okolice Korenova w Czechach], która położona jest o dobre cztery godziny drogi od kościoła i wielkiej karczmy w Szklarskiej Porębie [Dolnej]. 
Najbardziej znane zajęcia mieszkańców to oprócz hodowli bydła, hutnictwo szkła i roboty leśne; a pomiędzy tutejszymi drwalami jest też pewna liczba wytwórców instrumentów muzycznych i skrzypiec. Duża karczma należąca do Schulza w Szklarskiej Porębie Dolnej jest bardzo dobrym i wygodnym schronieniem dla podróżujących po Sudetach i służy jako dom z pewną liczbą wygodnych pokoi również na dłuższe pobyty. Nie brakuje w Szklarskiej Porębie dobrych drogowskazów prowadzących przez całą część tutejszych gór, a ich autor - szewc Zeidler jest pod tym względem dobrze znany wielu wędrowcom. 

Liczne godne odwiedzenia punkty leżą w niewielkiej odległości od Szklarskiej Poręby. Wodospad Kamieńczyk położny jest o dwie godziny drogi od karczmy [w Szklarskiej Porębie Dolnej], Szklarka jest o dobre pół godziny, podejście od dołu w Śnieżne Kotły trwa około 2 i pół godziny, schronisko Pod Łabskim Szczytem 3 godziny, a górna krawędź Śnieżnych Kotłów jest odległa o 4 godziny.
Nie więcej niż o ponad 1/4 godziny od karczmy przy drodze do wodospadu Szklarki znajduje się witriolejnia Pana Prellera; największa w państwie pruskim. Surowiec tutejszy jest wydobywany 3 mile drogi od Miedzianki [wcześniej w sztolniach poniżej Zakrętu Śmierci]. Tutaj przygotowywane są produkty: kwas siarkowy różnych rodzajów i kwas saletrowy. Bogaty asortyment wyrobów tego zakładu, który posiada solidne zabudowania, przemyślane rozplanowanie fabryki, a przede wszystkim samo przepiękne jej usytuowanie, czynią to miejsce jednym z najbardziej interesujących punktów podczas planowanej podróży w Sudety. [...]"

© dr Przemysław Wiater

źródło http://www.e-szklarska.com/dzieje-szklarskiejporeby.

Polecane obiekty

Wodospad Kamieńczyk, Wodospad Szklarki, Chybotek, Szrenica, Śnieżne Kotły, Wysoki Kamień, Muzeum Mineralogiczne, Krucze Skały, Zakręt Śmierci, Chata Walońska; Muzeum Ziemi, Huta Szkła

Komentarze i oceny

średnia ocena ogólna: 4.33
4 Marca 2016r. o 14:22
szklarska poręba jest przepięknym malowniczym miejscem, warto choć raz je odwiedzić
ocena ogólna
18 Grudnia 2011r. o 19:06
piękna miejscowość,ślicznie położona,słowem,same "achy" i "ochy",obecnie ośrodek wypoczynkowy z niezłym zapleczem turystycznym.Sezon cały rok-w zimie i w lecie-w zimie narty-wyciągi,naśnieżane stoki,w lecie wędrówka po górach,Szrenica,Wodospad Kamieńczyk(najwyższy w Polsce),wodospad Szklarski(podobno najpiękniejszy),pobliski Karpacz
ocena ogólna
28 Grudnia 2010r. o 11:42
W sumie. gdy odwiedzałam i zwiedzałam to miasto to byłam jeszcze mała i bardzo dużo nie pamiętam. W mej pamięci został jednak jeden obraz, który sprawia, że chętnie wracam myślami do tamtego miejsca:) co więcej, chciałabym tam pojechac w te wakacje i mam nadzieję, że mi sie uda;p
ocena ogólna
 

Dodaj komentarz

Zaloguj się tutaj


 -

Właściciel serwisu:                   Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright 2010-2018 © gdziebylec.pl – cała Polska w kieszeni           Developed by:   Projektowanie stron WWW