-
Szukaj
Szukanie zaawansowane

 

Dane teleadresowe

miasto Jaszkowa Górna
GSM +48 504 008 386
e-mail lapidarium.kil@gmail.com
 

Zdjęcia obiektu


więcej
 

Tu byli

Będziesz pierwszy, kliknij tutaj

 

Wydarzenia

w najbliższym czasie brak zarejestrowanych wydarzeń


Dodaj wydarzenie
Pokaż więcej wydarzeń w tym obiekcie
Dwór w Jaszkowej Górnej
Województwo: dolnośląskie, powiat: kłodzki, gmina: Kłodzko
Informacje podstawowe
Opis
Historia.
Czego te mury nie widziały? W XVIII w. szedł tędy na oblegający Bystrzycę Kłodzką chłopów kilkutysięczny oddział Lisowczyków. W 1807 roku Prusacy bili się tutaj z Francuzami. Jaszkową wzmocniły ziemne fortyfikacje, a przez trzy czerwcowe dni wieś, co chwila zmieniała właściciela. Raz należała do wojsk napoleońskich, a za chwile do przeciwników. Zmiany zachodziły także w tutejszym dworze. Z mieszkalnej wieży zmieniał się w potężne gmaszysko. Jaszkowa Górna nie leży, co prawda nad sama Białą Lądecką, lecz przez lata związana była z Ołdrzychowicami. Tutejsze dobra należały do hrabiego Magnisa z Ołdrzychowic właśnie. W XIX wieku hrabia miał we wsi swojego dzierżawcę o imieniu Winkler. Dwór miał podziemne połączenie ze stojącym obok pobliskiego kościoła budynkiem. Podobno w czasie remontu wejście do tunelu zostało zasypane. Mieszkańcy Jaszkowej Górnej wierzą jednak, że spod ich zamku ciągnie się jeszcze jeden ukryty tunel. Ma on łączyć wieś z kłodzką twierdzą. W linii prostej to około 9 km. Nie ma w tym pewnie prawdy, ale co to za dwór bez tajemnicy? W jaszkowskim zabytku jest coś niepokojącego. To miejsce niemal idealne na scenę jakiejś mrocznej historii, i to takiej, w której grają i wielka miłość, i wielkie pieniądze, potem straszna zbrodnia, a na finał duch. Dwór w Jaszkowej Górnej to najprawdopodobniej najstarszy tego typu obiekt na Ziemi Kłodzkiej. Jego początki sięgają 1502 roku! Najpierw stała tu wieża mieszkalna, której pomieszczenia były tak ciasne, że wchodziło się do niej zewnętrznymi schodami na wysokości pierwszego piętra. W razie zagrożenia schody można było zniszczyć i długo się bronić. Przebudowy z 1550 roku a i potem w latach 1570 – 1600 sprawiały, że dwór stawał się powoli reprezentacyjną rezydencją. W 1669 roku w Jaszkowej Górnej zamieszkała księżna Maria Benigna, wdowa po księciu Piccolomini. Magnatka była na swój sposób rozrzutną, większość pieniędzy oddawała na potrzeby pobliskiego kościoła. Czasy były niespokojne, trzeba było dbać o morale mieszkańców. W 1695 roku, 19 roku pobytu księżnej w Jaszkowej, wieś obiegła wiadomość o straszliwym morderstwie. Śladem po tamtej historii jest mała kapliczka, którą w ramach choćby częściowego zadośćuczynienia wykuł zabójca. Jako podstawę kapliczki wykorzystał ciężki, młyńskie koło. W czasach, gdy złoczyńca odbywał pokutę, księżna nie mogła już nikomu pomóc. Szeroko zakrojona działalność charytatywna nie wyszła jej na zdrowie, szybko popadła w długi i zbankrutowała. W 1696 roku musiała opuścić i tak niezbyt wygodny dwór. Kupił go po niej hrabia von Goetzen – właściciel m.in. rezydencji w Bożkowie. Za jego czasów Bożków stawał się z dnia na dzień ładniejszy, a Jaszkowa coraz brzydsza. Zaniedbany dwór zaczął się powoli sypać. W końcu trzeba było rozebrać całe jego południowo – wschodnie skrzydło. Ale to, co zostało i tak jest imponujące. Wnętrza nie są udostępnione do zwiedzania, ale warto poczuć atmosferę tych starych murów. Tablice, które znajdują się przy wjeździe na dziedziniec, zostały ufundowane przez rodzinę Magnisów. Już w XX wieku dwór był dwukrotnie remontowany, ostatni raz w latach 90- tych. Przez jakiś czas było to nawet miejsce bardziej znane, do zabytkowych sal przeprowadziło się, bowiem na pewien okres Muzeum Ziemi kłodzkiej. Dzisiaj obiekt jest własnością architekta i antykwariusza Jacka Kilińskiego . /J.Lamparska , Dolny Śląsk/ 2. Lokalizacja. Budynek pałacu znajduje się w kompleksie zabudowań dawnego folwarku a później Państwowego Gospodarstwa Rolnego w Jaszkowej Górnej. Zabudowania rozlokowane są wokół dziedzińca gospodarczego. Budynek dworu usytuowany jest na południowo-zachodnim skraju dziedzińca, nad stokiem wzgórza wznoszącego się od potoku w Jaszkowej. Tarasy przy tej części wychodzą na kamienny dziedziniec, parking i ogród na przeciwległym wzgórzu. Budynek dworu widoczny jest jako dominanta przestrzenna, z drogi biegnącej wzdłuż wsi i potoku. 3. Historia, rozwój obiektu: Detale odkryte w czasie badań historycznych wykonanych w 1969 roku przez Krzysztofa Eysmonta pozwalają domniemać się, że pierwszy dwór w Jaszkowej mógł być ufundowany przez Hansa Daniela von Henningdorf /von Hausdorf/ w pierwszej połowie XVI wieku – oprawa paleniska kominkowego umieszczonego w południowej zewnętrznej części dworu, a także szafowanie kamienia obramienia okien. W wieku XVI dwór przebudowano, likwidując kominek z otworem kominowym w ścianie południowej budynku i wykonując w tym miejscu otwór okienny, przebudowano również ścianę wewnętrzną rozdzielającą na dwie komnaty południową część dworu. Nowy kominek ulokowano w ceglanej ścianie dobudowanej do wcześniejszej ściany kamiennej. Zachowane elementy sklepień i ścian pozwalają datować przebudowę na lata ok. 1550. Najstarszy dwór w Jaszkowej obejmował dwie izby południowej części dworu oraz rozebraną część znajdującą się nad zachowaną piwnicą – był to budynek wczesnorenesansowy wzniesiony z miejscowego kamienia z użyciem cegły. We wnękach okiennych zachowały się kamienne siedziska stanowiące relikty średniowiecznej tradycji budowlanej. Pierwotny budynek renesansowy został zapewne zniszczony przez pożar /ślad osmolonych tynków zachował się na ścianie wewnętrznej wschodniej/. W trakcie odbudowy wykonanej po pożarze dokonano zmian w układzie wnętrza dworu. Budynek odbudowany po pożarze był obiektem trzykondygnacyjnym i bryła tego dworu z 1550 przypominała dzisiejszy budynek. Datę przebudowy można szacować na rok ok. 1550 /świadczą o tym motywy sfazowań obramień okiennych z motywami gotyckimi używanymi do ok. 1540-1550/. W przebudowanym renesansowym dworze w sieni nie było schodów, znajdowały się tam jedynie schody do piwnicy. Pomieszczenia stanowiące wschodni kompleks budynku zostały rozebrane. Pomieszczenia na parterze i na pierwszym piętrze przykryto ceglanymi sklepieniami kolebkowymi z długimi stykającymi się lunetami /sklepienia bezdrutowe/. Z sieni parteru wchodziło się prawdopodobnie do wielkiej izby na parterze, wejście do pomieszczeń na piętrze było bezpośrednio z podwórza folwarku. Komnata na parterze była prawdopodobnie izbą czeladną lub kuchnią dworską. Komunikację pionową zapewniały schody wybudowane przy nieistniejącej części budynku /świadczy o tym zachowany, zamurowany otwór drzwiowy w sieni piętra, z którego wchodziło się na korytarz. Był tam prawdopodobnie drewniany pomost umieszczony na zewnątrz budynku/. Budynek pokryty był dwoma dachami, które zamykały jego dwuczłonową bryłę. Obecny szczyt renesansowy pochodzi z późniejszej przebudowy. Poprzedni szczyt musiał być szerszy i sięgał do dawnego naroża budynku widocznego jako szew dwu murów w elewacji zachodniej dworu. Przyczyną przebudowy dworu było jego częściowe zniszczenie w wyniku pożaru. Zawaliło się wtedy jedno ze sklepień piętra. Dwór rozbudowano w kierunku północnym. Nowo dobudowana, północna część dworu oraz przebudowany układ starego obiektu miały spełniać funkcje reprezentacyjne. Dawne otwory posiadające prosto sfazowane obramienia zastąpiono fascjowymi portalami. Na zewnątrz budynek otrzymał nowy, renesansowy szczyt o wyraźnym czeskim pochodzeniu. Formy zastosowane w szczycie pozwalają określić przebudowę jako dokonaną w latach 1570-1580. Umieszczone w portalu wejściowym litery G, D i data 1570 pozwalają domniemywać Georga Daniela jako właściciela przebudowanego dworu. Pierwsze piętro dworu służyło prawdopodobnie właścicielowi obiektu na cele reprezentacyjne, II-gie piętro pełniło funkcje mieszkalne właściciela lub rezydentów. Wewnętrzny układ dworu pozostał niezmieniony do wieku XVIII, kiedy to zniszczeniu uległa część dworu, co spowodowało jego częściową rozbiórkę i przebudowę. W wieku XVIII, w okresie, gdy właścicielami obiektu pozostawali von Gützen, dwór uległ tak poważnemu zniszczeniu, że rozebrano skrzydło południowo – wschodnie. Ślady przebudowy widoczne są w formach szczytu oraz schodach umieszczonych wewnątrz budynku. Z południowo – wschodniego skrzydła pozostawiono jedynie piwnice oraz podmurowanie ściany na dziedzińcu. Z dawnej ściany działowej uczyniono ścianę zewnętrzną wzmacniając ją oskarpowaniem oraz wykonując wolutowy szczyt. Dawny portal fascjowy zamieniono na okno, a ścianę otynkowano tynkiem barankowym pozostawiając na elewacji krzyżujące się gładkie pasy tynkowe. Z ówczesnych schodów wewnętrznych drewnianych pozostała jedynie poręcz. Do dzisiaj zachowały się niezmienione schody drewniane prowadzące na poziom II piętra, noszące cechy stylu obowiązującego w latach 1740 – 1760. Ostatniej i najpoważniejszej przebudowy dokonano już w początkach XX wieku. Modernizacji dokonano wykonując łazienki, zmieniając parkiety, posadzki, wprowadzając nowe więzary dachowe, pokrycie dachu wykonano z eternitu. Przebudowano również szczyt północny budynku. W sieni parteru część sklepień zastąpiono sklepieniem odcinkowym na belkach stalowych podwieszając jednocześnie część podłogi na I piętrze. Przebudowano równocześnie schody parteru. Wprowadzono nowe podziały pomieszczeń parteru. Z tego okresu pochodzą obecnie zachowane sufity budynku. Przy zachodniej elewacji budynku dobudowano budynek gospodarczy. Dobudówkę w dolnej części wykonano z kamienia, górną część natomiast wybudowano z cegły. Dolna część przybudówki służyła jako piwnice. Obiekt wyposażono w centralne ogrzewanie.
W okresie po II wojnie światowej dwór na skutek braku bieżącej konserwacji uległ dewastacji. Na skutek zniszczenia w latach 70-tych rozebrano przybudówkę gospodarczą przy zachodniej elewacji. W latach 80-tych dokonano wymiany więźby dachowej, zmieniono jednocześnie pokrycie dachu, zastępując eternit blachą miedzianą./ Projekt adaptacji pałacu w Jaszkowej Górnej – arch. J.Kołodziejski i arch. J.Pałka / W latach 80- tych wykonano inwentaryzacje pałacu oraz projekt jego adaptacji dla potrzeb składnicy muzealnej z pokojami gościnnymi i pracowniami. Zatwierdzony projekt zrealizowano częściowo. Wymieniono drewniane stropy i schody na poddasze wykonano z żelbetu. Wzmocniono lub wymieniono słabe elementy konstrukcyjne i przebudowano piwnice . Większość pomieszczeń jest w stanie otynkowanym a w kilku są nawet drzwi i podłogi. Wykonano kanały instalacyjne i przyłącza wodociągów i kanalizacji. W dachu wykonano rząd okien, które doświetlają zaplanowane pokoje gościnne na poddaszu. Od południowego zachodu zbudowano drogę dojazdową i parkingi z kamienną nawierzchnią. Ogród o powierzchni prawie 7000 mkw jest ogrodzony i utrzymywany w stanie dzikim. Elewacja wymaga remontu kapitalnego, z zachowaniem istniejących sgrafiti. Budynek jest zabezpieczony i dozorowany, nie ulega dalszej dewastacji. Obecnie dwór jest własnością antykwariusza i architekta Jacka Kilińskiego oraz historyczki sztuki Agnieszki Starzyńskiej-Kilińskiej.
Z okien pałacu roztaczają się niezwykle piękne widoki na okolicę nie skażoną nowoczesną zabudową ani przemysłem. Większość budynków we wsi Jaszkowa to ponad stuletnie solidne, duże gospodarstwa z kamienia i pruskiego muru. Zalesione wzgórza poprzecinane głębokimi jarami , w których płyną liczne strumienie to raj dla amatorów pieszych wędrówek. Łagodne zbocza łąk w zimie są być atrakcyjnymi szlakami narciarskimi. Okolica obfituje, jak cały Dolny Śląsk w liczne zabytki a do najbliższego dużego miasta Kłodzka zaledwie sześć kilometrów dobrą drogą. W promieniu 15 km takie atrakcje turystyczne jak : Twierdza Kłodzka i miasto, Bardo, Duszniki Zdr., Wambierzyce, Polanica Zdr. Kudowa, Srebrna Góra z Fortami, Ząbkowice liczne zamki i pałace oraz zabytki przemysłu i kultury. Do Wrocławia godzina jazdy samochodem drogą międzynarodową. Do Berlina, Pragi, Bratysławy i Wiednia bliżej niż do Warszawy.

opracowanie: mgr inż. Architekt Jacek Kiliński
(do opracowania wykorzystano: "Dolny Śląsk" Joanna Lamparska i Projekt Adaptacji Dworu w Jaszkowej Górnej na Składnicę Muzealną – arch. J.Kołodziejski i J.Pałka)
Charakterystyka obiektu
  • możliwość wynajęcia przewodnika
Bilety
  • wstęp bezpłatny
Mówimy w języku
  • polski

Komentarze i oceny

średnia ocena ogólna: 5
5 Kwietnia 2012r. o 13:41
Bardzo ciekawy obiekt, najstarszy dwór na Dolnym Śląsku. Perła architektury.
ocena ogólna
 

Dodaj komentarz

Zaloguj się tutaj


 -

Właściciel serwisu:                   Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright 2010-2018 © gdziebylec.pl – cała Polska w kieszeni           Developed by:   Projektowanie stron WWW